Elektrik Tesisatı Ne Zaman Yenilenir? Evinizin Verdiği 8 İşaret

Elektrik tesisatı, evdeki en uzun ömürlü ama en az dikkat edilen sistemlerden biridir. Duvarın içindeki kablolar çoğu zaman bina ile yaşlanır ve biz ancak bir sigorta sık sık atmaya başladığında ya da bir priz kararınca onları hatırlarız. Oysa eski tesisat, yeni alınan güçlü cihazları taşımakta zorlanır ve bu durum hem arıza hem de yangın riski demektir.

Aşağıda tesisatın elden geçirilmesi gerektiğini gösteren işaretleri ve yenileme kararı verirken bilmeniz gerekenleri derledik.

Tesisatın yenilenmesi gerektiğini gösteren 8 işaret

1. Sigorta sık sık atıyor

Çay makinesi ile ütüyü aynı anda çalıştırınca sigortanın atması, o hattın taşıyabileceğinden fazla yük çektiğinizi gösterir. Bir iki kez olması normaldir. Ama günlük hayatın bir parçası haline geldiyse hat ya yetersiz kesitte döşenmiştir ya da çok fazla priz tek bir sigortaya bağlanmıştır. Bu durumda sigortayı daha yüksek amperli bir modelle değiştirmek çözüm değildir; kablo aynı kaldıkça ısınma riski artar.

2. Prizler veya anahtarlar ısınıyor

Bir cihaz çalışırken prizin ya da fişin elle tutulamayacak kadar ısınması, gevşek bir bağlantıya ya da yıpranmış bir prize işaret eder. Prizin kenarında kararma veya plastikte erime izi varsa o prizi kullanmayı hemen bırakın.

3. Yanık kokusu

Kaynağını bulamadığınız hafif bir plastik yanığı kokusu ciddiye alınması gereken bir uyarıdır. Koku bir prizden ya da sigorta kutusundan geliyorsa ilgili sigortayı kapatıp kontrol ettirin.

4. Işıklar titriyor veya kararıyor

Buzdolabı ya da çamaşır makinesi devreye girdiğinde lambaların bir anlığına kararması, hattaki gerilim düşümünün işaretidir. Bu, ince kesitli ya da uzun süredir yenilenmemiş bir hattın tipik belirtisidir.

5. Topraklı priz yok

Evde hâlâ iki delikli, topraklama ucu olmayan prizler varsa tesisat büyük ihtimalle eski bir dönemden kalmadır. Çamaşır makinesi, bulaşık makinesi, şofben ve fırın gibi metal gövdeli cihazlar mutlaka topraklı prize bağlanmalıdır. Topraklama, gövdeye kaçan akımı toprağa yönlendirerek elektrik çarpması riskini azaltır.

6. Panoda kaçak akım rölesi bulunmuyor

Sigorta kutusunu açtığınızda üzerinde "test" düğmesi olan geniş bir şalter görmüyorsanız evinizde kaçak akım rölesi yok demektir. Konutlarda genellikle 30 mA hassasiyetli röle kullanılır ve bu cihaz, insan vücudu üzerinden geçebilecek tehlikeli akımı fark edip devreyi saniyenin çok küçük bir bölümünde keser. Tesisatın geri kalanını yenilemeseniz bile kaçak akım rölesi takılması ilk yapılması gereken iştir.

7. Eski tip sigortalar

Vidalı, buşonlu ya da porselen gövdeli eski sigortalar artık kullanılmıyor. Bu tip bir pano görüyorsanız arkasındaki kabloların da aynı yaşta olduğunu varsayabilirsiniz.

8. Bina 30 yaşından eski ve tesisata hiç dokunulmamış

Görünür bir sorun olmasa bile 30 yılı aşan tesisatlarda kablo izolasyonu sertleşir ve çatlar. Bazı eski binalarda bakır yerine alüminyum kablo da kullanılmıştır; alüminyum bağlantı noktalarında zamanla gevşer ve ısınmaya daha yatkındır. Böyle bir evde yaşıyorsanız, yenileme yapmasanız bile bir elektrikçiye genel kontrol yaptırmak iyi bir başlangıçtır.

Bugünün cihazları ve eski hatlar

Otuz yıl önce bir evde buzdolabı, televizyon ve birkaç lamba vardı. Bugün aynı evde klima, bulaşık makinesi, elektrikli fırın, kurutma makinesi ve sürekli şarjda duran onlarca cihaz var. Eski tesisatlar bu yükü düşünerek kurulmadı. Genel bir kural olarak aydınlatma hatlarında 1,5 mm², priz hatlarında 2,5 mm² kesitli kablo kullanılır. Ankastre fırın, ocak, şofben ve klima gibi yüksek güç çeken cihazlar ise çoğu zaman kendi sigortasıyla ayrı bir hat ister. Yenileme sırasında bu cihazların nereye konacağını bilirseniz elektrikçi hatları buna göre planlar.

Yenileme nasıl yapılır?

Tesisat yenilemesi genellikle panodan başlar. Eski pano sökülür, yerine otomatik sigortalı ve kaçak akım rölesi bulunan yeni bir pano takılır. Ardından hatlar odalara göre gruplanır; mutfak, banyo, klima ve aydınlatma ayrı sigortalara bağlanır. Kabloların duvar içinde spiral boru içinden geçirilmesi, ileride bir kabloyu değiştirmek gerektiğinde duvar kırmadan yeni kablo çekilmesine imkan verir.

Ev boşken yapılan yenileme hem daha hızlı hem de daha temiz olur. Oturulan bir evde iş oda oda planlanabilir ama kırım ve toz kaçınılmazdır. Boya badana ya da mutfak tadilatı planlıyorsanız elektrik işini bunlardan önce bitirmek en mantıklı sıralamadır.

Elektrikçiyle görüşmeden önce

• Panonun ve sorunlu prizlerin fotoğrafını çekin, elektrikçiye gönderin.
• Hangi cihazları aynı anda kullandığınızda sigortanın attığını not edin.
• İleride almayı düşündüğünüz klima, ankastre fırın gibi cihazları söyleyin.
• Teklifte kablo markası ve kesiti, sigorta sayısı ve kaçak akım rölesinin yazılmasını isteyin.
• İş bitince panodaki her sigortanın hangi odaya ait olduğunun etiketlenmesini isteyin.

Elektrik tesisatı, işi bilmeyen birinin "nasılsa çalışıyor" diyerek bağladığı bir kablo yüzünden yıllarca risk taşıyabilir. Bu yüzden bu işte en ucuz teklifi değil, yaptığı işi açıkça anlatabilen ustayı seçmek daha doğrudur. Bölgenizdeki elektrik tesisatı firmalarını rehberimizden inceleyebilirsiniz. Sigortanın neden attığını daha ayrıntılı merak ediyorsanız Elektrik Sigortası Neden Atar? yazımız da işinize yarayabilir.